Miras intikali, bir kişinin ölümüyle birlikte malvarlığının yasal ve atanmış mirasçılarına geçiş sürecidir. Bu süreç, taşınır ve taşınmaz malların yanı sıra, haklar ve borçların da mirasçılara devrini kapsar. Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen miras intikali işlemleri, mirasçıların tereke üzerindeki haklarının korunmasını sağlar. Bu işlem, mirasçılar arasında hak kaybını önlemek ve malvarlığının paylaşılmasını resmi olarak kayda geçirmek amacı taşır. Miras intikali aynı zamanda mali yükümlülükler de doğurur. Mirasçılar, miras kalan taşınmazlar ve diğer varlıklar için veraset ve intikal vergisi ödemekle yükümlüdür. Bu vergilerin hesaplanması ve ödenmesi süreci, mirasçıların beyanlarına dayanır. Tereke üzerindeki borçların da devredilmesi nedeniyle, mirasçılar mirası reddetme veya kabul etme haklarını yasal süre içinde kullanmalıdır.

Miras İntikali Nedir?

Miras intikali, bir kişinin vefatıyla birlikte, geride bıraktığı malvarlığının yasal ya da atanmış mirasçılarına devredilmesi sürecidir. Bu süreç, taşınır ve taşınmaz mallar, alacaklar, haklar ve borçların mirasçılar arasında paylaşılmasını kapsar. Türk hukuku uyarınca, mirasçılar miras kalan malvarlığı üzerinde ölüm anından itibaren hak sahibi olurlar. Ancak, bu hakların resmi ve hukuki olarak kullanılabilmesi için intikal işlemlerinin tamamlanması gerekir.Miras intikali özellikle taşınmazlar için önemlidir, çünkü bu malların mirasçılar adına tapu kütüğüne kaydedilmesi gereklidir. Bu işlemler sırasında, veraset ve intikal vergisi gibi mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi zorunludur. Resmi intikal işlemleri tamamlanmadığı sürece, mirasçılar taşınmazlar üzerinde tasarrufta bulunamaz ve haklarını kullanamazlar. Bu nedenle, miras intikali işlemleri, hem hukuki hem de mali sorumlulukları içeren önemli bir prosedürdür.

Miras İntikali Nasıl Yapılır?

Miras intikali işlemleri için mirasçılardan herhangi birinin mirasın intikali işlemlerini yaptırması yeterlidir. Taşınmazlar yönünden miras intikali işlemleri Tapu Müdürlüklerince yapılır. Miras intikali işlemleri için intikalin gerçekleşeceği taşınmazın emlak vergisi borcu bulunmamalıdır.  Aynı zamanda miras intikali işlemleri için veraset belgesi alınması gerekir. Bu belge noterlerden alınabilmektedir.

Tapuda Miras İntikal İşlemleri ve Aşamaları

Miras bırakan öldükten sonra miras intikal işlemleri yapılabilir. Miras intikal işlemlerini sıralayacak olursak;

1. İlk olarak mirasçı olunduğunu gösteren belge alınmalıdır. Bu belge veraset ilamıdır, diğer adıyla mirasçılık belgesidir. Miras intikali işlemleri için öncelikle bu belge alınmalıdır. Bu belge noterden veya Sulh Hukuk Mahkemelerinden alınabilir. Veraset ilamı talep eden mirasçıya özel değil bütün mirasçıları gösterir belgedir.
2. Miras intikali işlemleri yapılacak olan taşınmazın eğer varsa emlak vergisi veya başka vergi borçları varsa bunların ödendiğine dair belge alınmalıdır.
3. Miras intikali işlemleri için veraset ilamı alındıktan ve miras kalan taşınmazların vergileri ödendikten sonra Tapu Müdürlüğü’nün online sisteminden veya bizzat fiziki olarak başvuru yaparak miras intikali işlemleri yapılabilir.
4. Taşınmazların intikali yönünden bütün mirasçıların tek tek başvurmalarına gerek yoktur. Sadece bir mirasçının miras intikali işlemlerini yapması bütün mirasçılar açısından mirasın intikalini gerçekleştirecektir.

Bankada Miras İntikal İşlemleri

Miras bırakanın bankadaki parasını almak isteyen mirasçılar tıpkı miras intikalinde olduğu gibi Sulh Hukuk Mahkemesi veya noterden veraset ilamı almaları gerekir. Veraset ilamı alındıktan sonra miras bırakanın hangi bankada parası varsa ilgili şubesinden “veraset ilişiği yoktur” yazısı alması gerekir. Sonrasında bankadan, Vergi Dairesine yazılmış “miras bırakanın ölüm tarihine göre faizli mevduat bakiyesinin yer aldığı” yazı alınarak; miras bırakanın son yerleşim yerine bağlı olan Veraset İntikal Vergi Dairesine başvurulur. Sonrasında mirasçılar miras bırakanın parasının bulunduğu banka şubesine giderek Veraset İntikal Vergi Dairesi’den aldıkları “veraset ilişiği yoktur” yazısı ile birlikte payları oranında paranın miras intikal işlemini gerçekleştirmiş olurlar.

Tarım Arazilerinin Miras Yoluyla İntikali

Tarım arazilerinin miras yoluyla intikali genel hükümler çerçevesinde yapılamamaktadır. Bu uygulamanın gerekçesi ise tarım arazilerinin bütünlüğünün bozularak küçük parçalara ayrılmasının önüne geçmektir. Bu amaçla Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda bu hususa ilişkin düzenlemeler getirilmiştir. Ancak tarım arazilerinin bölünmesi yine de engellenememiştir. Bu sebeple anılan amaca yönelik olarak mezkur kanununda değişiklik yapılmış ve Türk Medeni Kanunun 10 maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Yapılan bütün bu değişikliklerle birlikte tarım arazilerinin miras yoluyla intikalini özetlersek;

• Tarım arazileri bölünmeksizin özgülenir.
• Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu m.8/B’ye göre; “Mirasçılar arasında anlaşma sağlanması hâlinde, mülkiyeti devir işlemleri mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde tamamlanır. Devir işlemlerinin bir yıl içinde tamamlanmaması ve 8/C maddesinin ikinci fıkrasına göre dava açılmaması hâlinde, bu Kanunun 8/Ç maddesi hükümleri uygulanır.

Tarım arazilerinde; ifraz, hisselendirme, pay temliki, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi, elbirliği mülkiyetinin devri, paylı mülkiyet olarak intikal, taksim ve vasıf değişikliği işlemleri Bakanlığın izni ile yapılır.” madde hükmüne göre miras kalan tarım arazisi statüsündeki taşınmazın intikal işleminin 1 yıl içerisinde yapılması gerekir.

• Bu süre içerisinde tarım arazisinin özgülenmesi yapılmaz ise mirasçılara 3 ay süre tanınır akabinde özgüleme yapılmazsa Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ihbar üzerine res’en dava açar. Bu uygulama mezkur Kanunun m.8/ç hükmü gereğidir. İlgili madde hükmü şu şekildedir. “Yeter gelirli tarımsal arazi mülkiyetinin 8/B maddesinde belirtilen sürede devredilmediğinin kamu kurum veya kuruluşları ile finans kurumları tarafından öğrenilmesi hâlinde, durum, bu kurum veya kuruluşlar tarafından derhâl Bakanlığa bildirilir. Bakanlık bu Kanun hükümlerinin uygulanması için mirasçılara üç ay süre verir. Verilen süre sonunda devir olmaması hâlinde, Bakanlık resen veya bildirim üzerine bu yerlerin istemde bulunan ehil mirasçıya, ehil mirasçı olmaması durumunda en fazla teklifi veren istekli mirasçıya devri, aksi hâlde üçüncü kişilere satılması için ilgili sulh hukuk mahkemesi nezdinde dava açabilir.

Sulh hukuk mahkemeleri nezdinde mirasçılar veya Bakanlıkça bu Kanun kapsamında açılacak davalar her türlü resim ve harçtan muaftır.”

Dijital Varlıkların Miras Yoluyla İntikali

Günümüzde teknolojinin süratle gelişmesiyle birlikte kripto paralar, özellikle takipçi sayısı çok fazla maddi getirisi yüksek sosyal medya hesapları gibi bir çok dijital varlık ekonomik dünyada önemli bir yer tutmaktadır. Bu noktada bu varlıkların miras yoluyla intikali gündeme oturmaktadır.Bu hususta mevzuatımızda henüz bir düzenleme bulunmamakla birlikte sosyal medya hesapları ve benzer dijital uygulamaların kişisel amaçları aşarak  reklam gelirleri gibi maddi bir malvarlığı araçlarına dönüştüğü aşikardır. Bu yönüyle miras bırakana ait maddi değer taşıyan  dijital varlıkların Türk Medeni Kanunu m.599 hükmü uyarınca terekeye dahil edilip mirasçılara intikali gerekir. Nitekim ülkemiz yargı sisteminde bu yönde yargı kararları verilmeye başlamıştır.Sonuç olarak miras bırakandan kalan her türlü para ile ölçülebilir değeri bulunan bütün hak ve alacakların mirasa dâhil olduğunu ve mirasçılara intikal edeceğini düzenleyen TMK’nin 599/2 hükmü nazara alınarak sadece ticari saikle kullanılan dijital varlıkların da mirasçılara intikal edeceği kuşkusuzdur. Dijital varlıkların terekeye dahil edilmesi ve intikali işlemi için dava açılması gerekmektedir. Açılacak olan bu davada görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi yetkili mahkeme ise miras bırakanın en son yerleşim yeri mahkemesidir.

Tapuda İntikal İşlemleri için Gerekli Belgeler

Miras intikali işlemlerinden olan tapu intikal işlemleri için gerekli belgeleri şu şekilde sıralayabiliriz:

• Miras intikali yapılacak olan taşınmazın tapu bilgileri,
• Miras intikali talep eden mirasçının kimlik bilgileri,
• Mirasçılık belgesi,
• Veraset İntikal Vergi Dairesi’den aldıkları “veraset ilişiği yoktur”

Miras Sorgusu Nasıl Yapılır?

Miras sorgusu yapma e- devlet sistemi üzerinden yapılabilmektedir. Bunun için e- devlete giriş yaptıktan arama butonuna “veraset ilamı sorgulama” yazılarak arama yatırıldığında miras bırakanın TC’si girilerek miras sorgusu yapılabilir.